سالهاست اندیشه فریدمن منقضی شده اما در ایران اقتصاددان‌ها به اندازه قرآن قبولش دارند

علی نصیری اقدم، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی:

ما هنوز در اقتصاد ایران، اندیشه پولی فریدمن را مثل یک اصل تغییرناپذیر می‌پذیریم؛ درحالی‌که جهان سال‌هاست از آن عبور کرده است. چارلز گودارت در سال ۲۰۲۳ در سخنرانی خود در بانک مرکزی اروپا به این نکته اشاره می‌کند که گزاره مشهور فریدمن، مبنی بر اینکه تورم همیشه و همه‌جا پدیده‌ای پولی است، دیگر مندرس شده است. او همچنین می‌گوید امروزه بانکداران مرکزی حتی از صحبت درباره کل‌های پولی احساس شرم می‌کنند؛ چون نظام پولی امروز بر اساس سازوکار ساده کنترل حجم پول عمل نمی‌کند.

نکته مهم، چرخه خلق و بازپرداخت اعتبار است: بانک در نقطه اول به کارآفرین اعتبار می‌دهد تا تولید را آغاز کند؛ وقتی محصول تولید و فروخته شد، پول به بانک بازمی‌گردد و اعتبار اولیه بازپرداخت می‌شود. به این ترتیب، پولی که در ابتدای چرخه خلق شده بود، با بازپرداخت وام از بین می‌رود. برای فهم نظام پولی باید این چرخه را دید، نه اینکه صرفاً بر ارقام پایه پولی و نقدینگی تمرکز کنیم.

 

ویدیوها