جنگ، تجربهای برای بازطراحی لجستیک ایران
سیدطه مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند معتقد است در پشت هر بحران، گنجینهای از تجربه نهفته است که غفلت از آن میتواند خسارتبار باشد.
مدنی با اشاره به جنگ رمضان و تجاوز دشمن به ایران، تأکید کرد: اگرچه این وقایع تلخ و دردناک بودهاند، اما در دل خود حامل پیامها و آموزههای مهمی برای آینده کشور هستند.جنگ و آثار آن از جمله همین تجربیات گرانبهایی است که نباید به سادگی فراموش یا کنار گذاشته شود.
وی ادامه داد: نیروهای نظامی ایران توانستند با وجود حمایت گسترده قدرتهای جهانی از دشمن، ضربات سنگینی وارد کنند و با بهرهگیری از حکمرانی هوشمند در مدیریت تنگه هرمز، دامنه فشارها را به حوزه اقتصادی دشمنان گسترش دهند. ما همچنین توانستیم با حکمرانی هوشمند و مدیریت حساب شده تنگه هرمز، تبعات این تجاوز نابخردانه را به اقتصاد دشمنان و متحدان آنان گسترش دهیم و چشماندازی ناامید کننده برای ماههای آتی پیش روی آنان قرار دهیم.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه به ضرورت توجه به دوران پس از جنگ پرداخت و تأکید کرد: اما در ابعاد داخلی و برای روزهای پس از جنگ باید این تجربیات ارزشمند را حفظ و در اصلاح و بهبود مسیرهای اقتصادی و توسعهای کشور به کار ببندیم. به بیان دیگر، تمام بخشهای کشور باید از این تجربه به عنوان یک فرصت برای باز طراحی برنامهها و سیاستگذاریها استفاده کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: نگاه کشور به توسعه زیرساختها باید متناسب با شرایط بحرانهای شدید، از جمله جنگ، بازتعریف شود. این بازتعریف به ویژه در حوزه لجستیک اهمیت دارد و زیرساختهای حیاتی کشور باید به گونهای طراحی شوند که حتی در دوران تنش و فشار، امکان حفظ حدی از وضعیت عادی فراهم باشد.
مدنی با اشاره به وضعیت موجود، از تمرکز بیش از حد بر بنادر جنوبی انتقاد کرد و افزود: ما در توسعه زیرساختهای لجستیکی تکیه بسیار زیادی بر بنادر جنوبی داشته و از بنادر شمالی و تنها بندر اقیانوسی کشور تا حدودی غفلت کردهایم. این وضعیت باعث شده در حال حاضر ۷۶ درصد واردات کالاهای اساسی ما به دو بندر جنوبی امام خمینی (ره) و شهید رجایی وابسته باشد و فقط ۱۴ درصد کالاهای اساسی از بنادر شمالی و چابهار وارد شود.
وی در توضیح ظرفیتهای چابهار، گفت: این بندر به دلیل موقعیت اقیانوسی خود و امکان پهلوگیری کشتیهای بزرگ، میتواند نقش بسیار مهمتری در امنیت غذایی و تأمین نیازهای کشور ایفا کند. بندر چابهار بندری اقیانوسی است و امکان پهلوگیری کشتیهای ۷۰ هزار تنی اقیانوسپیما در آن وجود دارد و در صورت توسعه پسکرانه و مسیرهای حملونقل مرتبط، توان تأمین بخش قابل توجهی از نیازهای کشور را خواهد داشت.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: حتی با وجود نقش راهبردی ایران در سواحل جنوبی، در صورتی که شرایط برای بهرهمندی کامل از بندر چابهار و بنادر شمالی برای واردات کالاهای اساسی و سایر نیازهای کشور وجود داشت؛ این معادلات مطمئناً جور دیگری رقم میخورد و دست بالای ایران در جنگ کوبندهتر فرود میآمد.
وی اظهار کرد: این تجربه باید محرکی باشد برای اینکه کشور هرچه سریعتر به سمت استفاده حداکثری از ظرفیتهای بنادر شمالی و چابهار حرکت کند تا وابستگی اقتصادی به تنگه هرمز کاهش یابد. این تغییر مسیر فقط جنبه امنیتی ندارد، بلکه اصلاح مسیر توسعه زیرساختهای لجستیکی و توسعه بنادر شمالی و چابهار منجر به صرفهجویی اقتصادی هم خواهد شد. مثلاً هزینه واردات هر تن گندم از قزاقستان به بنادر شمالی در سال ۱۴۰۱ کمتر از ۴۰۰ دلار بوده، در حالی که واردات همان میزان از امارات حدود ۴۵۰ دلار و از کشورهای اروپایی نزدیک به ۵۰۰ دلار تمام شده است. این اختلاف قیمت نشان میدهد که ما باید بنادر شمالی را تقویت و تمرکز بر بنادر جنوبی برای واردات را کاهش دهیم.
مدنی همچنین به وجه امنیتی موضوع اشاره و تأکید کرد: بنادر شمالی از منظر پدافند غیرعامل، موقعیت مناسبتری دارند. این موضوع پشتوانه قانونی هم دارد و قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (-۱۴۰۷ ۱۴۰۳) در این خصوص الزاماتی لحاظ کرده که دستگاههای متولی باید به آن توجه ویژهای داشته باشند.
