تأکید ویژه‌ برنامه هفتم بر احداث ۳۲۰۰ کیلومتر خطوط ریلی جدید

حمل و نقل ریلی به دلیل ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد خود، نقش کلیدی در تحقق توسعه پایدار و حمل و نقل سبز ایفا می‌کند.

این سامانه توانایی حمل بار و مسافر به صورت مستمر و اقتصادی در مسافت‌های طولانی را دارد و ضمن کاهش مصرف انرژی و اثرات محیط زیستی، امکان هماهنگی مطلوب با اهداف توسعه‌ای کشور را فراهم می‌آورد.

ظرفیت ریلی کشور در جابجایی بار‌های حجیم و مستمر، مزیتی استراتژیک برای اقتصاد ملی محسوب می‌شود که باید در برنامه‌ریزی توسعه زیرساخت‌ها مد نظر قرار گیرد.  طول کل شبکه ریلی کشور در زمان حاضر حدود ۱۵۷۰۰ کیلومتر است.

از این میزان حدود ۳۶۰۰ کیلومتر در قالب کریدور‌های اصلی در دست ساخت قرار دارند. پروژه‌های در دست مطالعه حدود ۵۰۰ کیلومتر طول دارند و برخی پروژه‌هایی که فاز‌های اولیه آنها در سنوات گذشته به بهره‌برداری رسیده، هم‌اکنون مراحل تکمیلی خود را طی می‌کنند. مجموع این پروژه‌ها شامل ۳۵ طرح با طول تقریبی ۱۰۵۰ کیلومتر است.

برآورد منابع مورد نیاز برای تکمیل تمامی پروژه‌های ریلی موجود حدود ۱۶۰۰ همت برآورد می‌شود.  در سالی که روز‌های پایانی آنرا پشت سر می‌گذاریم با تخصیص حدود ۳۰ همت تنها بخش محدودی از این نیاز تأمین شده است.

در صورت ادامه روند فعلی و عدم استفاده از روش‌های تأمین مالی جایگزین، تکمیل این پروژه‌ها به‌طور متوسط بیش از  ۵۰ سال زمان خواهد برد که از نظر اجرایی و عملیاتی امکان‌پذیر نیست.

الزامات توسعه خطوط ریلی در اسناد بالادستی

سیاست‌های کلی نظام، برنامه‌های ششم و هفتم توسعه، توسعه شبکه ریلی را به‌عنوان یک اولویت استراتژیک تعیین کرده‌اند. در برنامه هفتم توسعه، تأکید ویژه‌ای بر احداث ۳۲۰۰ کیلومتر خطوط ریلی جدید شده است که شامل ۱۸۰۰ کیلومتر توسعه خطوط موجود ۱۰۰۰ کیلومتر دوخطه یا برقی شدن خطوط و حدود ۴۰۰ کیلومتر خطوط آنتنی می‌شود.

از سوی دیگر بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی برای تکمیل کریدور‌های ریلی کشور، پنج کریدور شمالی-جنوبی و سه کریدور شرقی-غربی تعریف شده است. طول این کریدور‌ها بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر است و بخشی از پروژه‌ها هنوز آغاز نشده‌اند و نیازمند برنامه‌ریزی و تأمین منابع مالی مناسب هستند.

بر اساس برآورد‌ها حدود ۶.۲ میلیارد یورو برای تکمیل کل این طرح‌ها مورد نیاز است. این رقم باید از روش‌های مختلف تأمین مالی و سرمایه‌گذاری حاصل شده تا اهداف توسعه شبکه ریلی کشور با کیفیت و سرعت مطلوب محقق شود.