چه عواملی در گرانی قیمت لبنیات نقش دارند؟

برای درک دقیق دلایل افزایش قیمت لبنیات و عوامل مؤثر در آن، باید به‌طور دقیق و جامع به عوامل مختلفی که این تغییرات را ایجاد می‌کنند، پرداخته شود. در این مقاله به بررسی این عوامل پرداختیم و سعی داریم ابعاد مختلف گرانی لبنیات را با دقت تحلیل کنیم.

عامل اول: افزایش هزینه‌های تولید

یکی از اصلی‌ترین عوامل مؤثر در افزایش قیمت لبنیات، افزایش هزینه‌های تولید در صنعت دامپروری است. برای تولید یک کیلوگرم شیر و در نهایت سایر محصولات لبنی، هزینه‌های پنهان متعددی وجود دارد، از جمله:

هزینه‌های خوراک دام‌ها در حال افزایش است!

یکی از مهم‌ترین هزینه‌های تولید در صنعت لبنیات، تأمین خوراک دام است. قیمت مواد اولیه خوراک دام از جمله ذرت، سویا، جو، یونجه و سایر ترکیبات خوراکی، به‌طور مرتب در حال تغییر است. این مواد اولیه به‌طور مستقیم تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارند؛ به‌ویژه در شرایط تورم و نوسانات ارزی، هزینه‌های تأمین این مواد اولیه می‌تواند به‌شدت افزایش یابد. بنابراین، افزایش قیمت خوراک دام به‌طور طبیعی بر قیمت شیر و دیگر محصولات لبنی تأثیرگذار خواهد بود.

تامین انرژی برای دامداری‌ها هزینه‌بر است!

فرآیند تولید لبنیات نیاز به استفاده از انرژی‌های مختلف دارد. از پاستوریزه کردن شیر گرفته تا فرآوری و بسته‌بندی محصولات، همگی انرژی‌بر هستند. افزایش هزینه‌های انرژی به‌ویژه در بخش برق و گاز می‌تواند هزینه‌های تولید لبنیات را به‌شدت بالا ببرد. به‌ویژه در فصول سرد سال که مصرف بیشتر می‌شود، هزینه‌های تولید افزایش می‌یابد.

دستمزد نیروی کار بخشی از هزینه‌های تولید است!

صنعت دامپروری و تولید لبنیات به‌طور مستقیم با نیروی انسانی در ارتباط است. هرگونه تغییر در دستمزدها، به‌ویژه افزایش حقوق کارکنان، می‌تواند هزینه‌های تولید را بالا ببرد. در شرایطی که نرخ تورم افزایش می‌یابد و دولت مجبور به افزایش دستمزدها می‌شود، تولیدکنندگان لبنیات نیز مجبورند این هزینه‌ها را در قیمت نهایی محصولات خود لحاظ کنند.

عامل دوم: نوسانات نرخ و ارز و واردات

صنعت لبنیات، مانند بسیاری از صنایع دیگر، به واردات برخی مواد اولیه و تجهیزات نیاز دارد. نوسانات نرخ ارز به‌ویژه در کشورهایی که به واردات مواد اولیه متکی هستند، می‌تواند تأثیرات عمیقی بر قیمت محصولات داشته باشد. مواد اولیه‌ای همچون مواد افزودنی، انواع بسته‌بندی، تجهیزات فرآوری و… می‌توانند در دسته محصولات وارداتی طبقه‌بندی شوند. در صورتی که نرخ ارز افزایش یابد، هزینه‌های واردات نیز افزایش می‌یابد. این افزایش هزینه‌ها به‌طور مستقیم به قیمت تمام‌شده محصولات لبنی منتقل می‌شود.

شرایط خاص تولید محصولات

لبنیات یک طیف گسترده از محصولاتی را شامل می‌شود که در شرایط خاصی تولید می‌شوند و این موضوع می‌تواند تأثیر زیادی بر قیمت آن‌ها بگذارد. برای مثال قیمت خرید پنیر گودا طبیعی بسیار بالاتر از قسمت پنیر ورقه‌ای است.

یکی از محصولاتی که معمولاً با گرانی مواجه می‌شود، پنیرهای طبیعی و سنتی هستند. این پنیرها معمولاً از شیر تازه تولید می‌شوند و فرآیند تهیه آنها زمان‌بر و پیچیده است. بنابراین، هرگونه اختلال در تأمین شیر با کیفیت یا تغییر در روش‌های تولید می‌تواند باعث افزایش قیمت این محصولات شود، همین موضوع یکی از علل افزایش قیمت پنیر چدار طبیعی در سال‌های اخیر است. علاوه بر این، شرایط آب و هوایی و فصلی نیز تأثیر زیادی بر قیمت پنیرهای طبیعی دارند. در فصولی که تولید شیر کاهش می‌یابد یا کیفیت شیر تحت تأثیر قرار می‌گیرد، ممکن است هزینه‌های تولید پنیر افزایش یابد و این افزایش هزینه به‌طور مستقیم در قیمت نهایی محصول لحاظ شود.

در مقابل پنیرهای طبیعی، پنیرهای پروسس تولید می‌شوند که معمولاً فرآیند تولید سریع‌تری دارند و به لحاظ قیمت نیز ارزان‌تر هستند. روش تولید آن‌ها در شرکت‌های مختلف متفاوت است اما پنیر کالین از شیر پاستوریزه و باکیفیت تهیه می‌شود و فرآیند تولید آن‌ها در مقیاس بزرگ صورت می‌گیرد.

تورم و افزایش هزینه‌های عمومی

تورم به‌عنوان یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت در تمامی بخش‌های اقتصادی، تأثیر مستقیم بر قیمت لبنیات دارد. تورم باعث افزایش قیمت کالاها و خدمات مختلف می‌شود و صنایع مختلف مجبور می‌شوند تا هزینه‌های خود را به صورت افزایش قیمت خدمات یا محصولات جبران کنند.

افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل

لبنیات به‌ویژه در فصل‌های گرم سال، نیاز به حمل‌ونقل سریع و با کیفیت دارند. هزینه‌های حمل‌ونقل در سال‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته است. افزایش قیمت سوخت، به‌ویژه در بخش حمل‌ونقل جاده‌ای و زمینی، به‌طور مستقیم قیمت نهایی لبنیات را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از آنجایی که لبنیات محصولات فاسدشدنی هستند و نیاز به حمل‌ونقل در دماهای کنترل‌شده دارند، این مسئله به‌ویژه در هزینه‌های توزیع و عرضه آن‎ها مؤثر است.

کاهش عرضه و سایر مشکلات تولیدکنندگان داخلی

در برخی شرایط، مشکلات تولیدکنندگان داخلی از قبیل بیماری‌های دام، کاهش منابع آب، خشکسالی یا حتی مسائل مدیریتی در مزارع می‌تواند باعث کاهش تولید و در نتیجه کاهش عرضه محصولات لبنی در بازار شود.

بیماری‌ها

یکی از عواملی که می‌تواند تأثیر زیادی بر قیمت لبنیات بگذارد، بیماری‌ها و مشکلات دام‌ها است. بیماری‌های مسری می‌توانند باعث توقف تولید شیر و در نتیجه کاهش عرضه لبنیات شوند.

خشکسالی و کاهش منابع آب

صنعت دامپروری به‌طور عمده به منابع آبی نیاز دارد. خشکسالی یا کاهش بارندگی در برخی مناطق می‌تواند باعث کمبود منابع آب برای دام‌ها شود و این موضوع به‌طور مستقیم بر تولید شیر تأثیر بگذارد.

در نهایت، گرانی قیمت لبنیات یک مسئله پیچیده است که به عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی بستگی دارد. این عوامل از نوسانات قیمت ارز و هزینه‌های انرژی گرفته تا شرایط خاص تولید محصولات خاص مانند پنیر طبیعی، به‌طور مستقیم بر قیمت نهایی این محصولات تأثیر می‌گذارند.