خروج دوباره نقدینگی حقیقی از صندوق‌های طلا و نقره در اولین شنبه کاری

بخش معاملات صندوق‌های کالایی در بازار سرمایه ایران، در جریان معاملات امروز چهره‌ای دوگانه به خود گرفت؛ جایی که بخش عمده صندوق‌های مبتنی بر طلا تحت فشار فروش قرار گرفتند و با افت قیمت همراه شدند، اما در سوی دیگر صندوق‌های کشاورزی و معدودی از صندوق‌های خاص توانستند مسیر صعودی را تجربه کنند. تمرکز بالای معاملات در صندوق‌های طلایی در کنار خروج قابل توجه پول حقیقی از برخی صندوق‌های بزرگ، تصویری محتاطانه از رفتار سرمایه‌گذاران در این بخش از بازار سرمایه ترسیم کرد.

دامنه نوسان منفی ۱.۷۷ تا مثبت ۲.۷۱ درصدی صندوق‌های کالایی

بررسی نوسانات روزانه صندوق‌های کالایی نشان می‌دهد دامنه تغییرات قیمتی در این بازار از افت ۱.۷۷ درصدی تا رشد ۲.۷۱ درصدی در نوسان بوده است. بیشترین کاهش قیمت به «صندوق سرمایه‌گذاری مبتنی بر کالای فارابی» با نماد «جام طلا» تعلق داشت که با افت ۱.۷۷ درصدی در صدر منفی‌های بازار قرار گرفت. همچنین «صندوق سرمایه‌گذاری کالای آسمان» با نماد «آلتون» نیز کاهش ۱.۶ درصدی را ثبت کرد.

در سطح کلی بازار، از میان ۳۷ صندوق فعال، ۲۹ صندوق معادل حدود ۷۸ درصد از کل صندوق‌ها در محدوده منفی معامله شدند؛ موضوعی که نشان‌دهنده غالب بودن فضای نزولی به‌ویژه در میان صندوق‌های مبتنی بر طلا است. در مجموع میانگین بازدهی صندوق‌های طلا و نقره حدود منفی ۰.۴ درصد برآورد شد. این روند در شرایطی رخ داد که کاهش تقاضا برای طلا در بازارهای جهانی و ثبات نسبی نرخ ارز، فضای احتیاطی در معاملات صندوق‌های طلایی ایجاد کرده است.

در مقابل این جریان نزولی، ۸ صندوق توانستند عملکرد مثبتی ثبت کنند. در میان صندوق‌های طلا، «ریتون»، «رز ترنج» و «گلدیس» به ترتیب با رشدهای ۱.۴۷، ۰.۷۷ و ۰.۷۵ درصدی در صدر نمادهای مثبت قرار گرفتند. در گروه کشاورزی نیز «نهال» با جهش ۲.۷۱ درصدی بهترین عملکرد روز را به ثبت رساند و «سحرخیز» نیز با رشد ۱.۶۶ درصدی در میان نمادهای برتر قرار گرفت. علاوه بر این، صندوق‌هایی مانند «امرالد» و «آتش» نیز توانستند بازدهی مثبتی را تجربه کنند.

سهم ۴۴ درصدی یک صندوق از کل ارزش معاملات

بررسی ارزش معاملات صندوق‌های کالایی نشان می‌دهد که همچنان بخش اعظم نقدینگی (۹۰ درصد) این بازار در اختیار ۳۰ صندوق‌ مبتنی بر طلا قرار دارد. در صدر این فهرست، «صندوق طلای عیار مفید» با نماد «عیار» قرار گرفت که با ثبت حدود ۱۹۱۱ میلیارد تومان معامله، به‌تنهایی بیش از ۴۴ درصد از کل ارزش معاملات صندوق‌های کالایی را به خود اختصاص داد و فاصله قابل توجهی با سایر صندوق‌ها ایجاد کرد.

در جایگاه دوم «صندوق پشتوانه طلای لوتوس» با نماد «طلا» با بیش از ۴۱۹ میلیارد تومان معامله و سهمی نزدیک به ۹.۷ درصد قرار گرفت. همچنین «صندوق سرمایه‌گذاری مبتنی بر کالای فارابی» با نماد «سینرژی» به‌عنوان تنها صندوق فعال در حوزه انرژی با بیش از ۳۱۵ میلیارد تومان معامله و سهمی بیش از ۷.۲ درصد، سومین صندوق پرگردش بازار بود.

پس از این نمادها، صندوق‌هایی مانند «کهربا» با حدود ۲۹۱ میلیارد تومان، «مثقال» با حدود ۱۹۵ میلیارد تومان، «گنج» با بیش از ۱۸۰ میلیارد تومان و «ریتون» با بیش از ۱۸۲ میلیارد تومان در میان صندوق‌های پرمعامله قرار گرفتند. همچنین «گوهر» با بیش از ۱۳۲ میلیارد تومان و «جواهر» با بیش از ۹۴ میلیارد تومان ارزش معاملات، در رده‌های بعدی بازار قرار داشتند.

در بخش صندوق‌های نقره (با سهم ۲ درصدی از معاملات امروز) نیز «نقران» با بیش از ۴۲ میلیارد تومان معامله بیشترین ارزش معاملات این گروه را ثبت کرد و پس از آن «سیمین»، «نقرابی» و «سیلور» قرار گرفتند. در مقابل، صندوق‌های کشاورزی سهم کمتری از گردش معاملات داشتند؛ به‌طوری که «نهال» حدود ۱۹.۳ میلیارد تومان و «سحرخیز» نزدیک به ۹.۸ میلیارد تومان معامله ثبت کردند. این ترکیب معاملات بار دیگر نشان داد که تمرکز اصلی نقدینگی در بازار صندوق‌های کالایی همچنان بر ابزارهای مبتنی بر طلا قرار دارد.

خروج ۴۹۰ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از صندوق‌های طلا و نقره

در کنار حجم بالای معاملات، بررسی جریان پول حقیقی از تغییر جهت بخشی از سرمایه‌گذاران در بازار صندوق‌های کالایی حکایت دارد. در میان نمادهایی که ورود پول حقیقی را تجربه کردند، «جام طلا» با جذب حدود ۶.۴۴ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی در صدر قرار گرفت و بیش از ۵۶ درصد از کل جریان ورودی بازار را به خود اختصاص داد.

پس از آن «نهال» در گروه صندوق‌های کشاورزی با ورود ۳.۰۱ میلیارد تومان پول حقیقی دومین مقصد سرمایه‌های تازه بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران در حال توجه به ابزارهای مبتنی بر کالاهای کشاورزی هستند. همچنین نمادهایی مانند «نگین فارس»، «نقرابی»، «نفیس»، «امرالد» و «زروان» نیز ورود محدود پول حقیقی را تجربه کردند.

در مقابل، بخش قابل توجهی از صندوق‌های بزرگ طلا با خروج سنگین پول حقیقی مواجه شدند. در صدر این خروج‌ها «عیار» قرار گرفت که با ثبت ۱۶۸.۷ میلیارد تومان خروج نقدینگی حقیقی، به‌تنهایی بیش از ۳۳ درصد از کل خروج پول بازار صندوق‌های کالایی را به خود اختصاص داد. پس از آن «گنج» با ۷۴ میلیارد تومان و «مثقال» با ۶۵.۵ میلیارد تومان خروج پول حقیقی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

همچنین صندوق‌های «گوهر» با ۲۹.۷ میلیارد تومان، «طلا» با ۲۷.۴ میلیارد تومان، «جواهر» با ۱۶.۲ میلیارد تومان و «ریتون» با ۱۶ میلیارد تومان خروج نقدینگی را تجربه کردند. روند خروج پول در صندوق‌هایی مانند «گلدیس»، «تابش»، «آتش»، «زمرد»، «لیان» و «کهربا» نیز ادامه داشت و در سایر گروه‌ها از جمله انرژی و کشاورزی نیز نشانه‌هایی از خروج نقدینگی مشاهده شد.

مجموع تحولات معاملات امروز نشان می‌دهد اگرچه صندوق‌های مبتنی بر طلا همچنان از نظر ارزش معاملات بازیگران اصلی بازار صندوق‌های کالایی هستند، اما رفتار نقدینگی تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. خروج قابل توجه پول حقیقی از برخی صندوق‌های بزرگ طلا در کنار رشد محدود صندوق‌های کشاورزی می‌تواند نشانه‌ای از جابه‌جایی سرمایه میان ابزارهای مختلف این بازار یا افزایش احتیاط معامله‌گران در کوتاه‌مدت باشد؛ روندی که در صورت تداوم، ممکن است ترکیب جریان نقدینگی در بازار صندوق‌های کالایی را در روزهای آینده دستخوش تغییر کند.

جدول زیر عملکرد صندوق‌های کالایی را در روز جاری نشان می‌دهد. ارزش معاملات و جریان نقدینگی بر حسب میلیارد تومان گزارش شده است. سهم از جریان نقدینگی بر اساس سهم در ورود یا خروج نقدینگی است نه جریان کل.