جنگ ایران و آمریکا بازار جهانی سوخت را به‌هم ریخت؛ گازوئیل ۶۷ درصد گران شد!
موج گرانی سوخت در جهان شدت گرفته است؛ جنگ ایران و آمریکا نه‌تنها بازار نفت، بلکه هزینه حمل‌ونقل، کشتیرانی و تولید صنعتی را نیز تحت تأثیر قرار داده و قیمت گازوئیل و سوخت کشتیرانی در آمریکا را ۶۷ درصد افزایش داده است.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بازار جهانی انرژی را با بحران تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ بحرانی که آثار آن فقط در قیمت نفت خام دیده نمی‌شود و فرآورده‌های نفتی را نیز درگیر کرده است. در این میان، افزایش قیمت گازوئیل نگرانی‌ها درباره هزینه جابه‌جایی کالا، تولید صنعتی و تورم جهانی را تشدید کرده است.
قیمت گازوئیل و سوخت کشتیرانی ۶۷ درصد افزایش یافت
بر اساس داده‌های بلومبرگ و مؤسسه مالی جی‌پی مورگان، از زمان آغاز جنگ در ۲۷ فوریه ۲۰۲۶، قیمت گازوئیل خرده‌فروشی و سوخت کشتیرانی در آمریکا هر دو ۶۷ درصد افزایش یافته‌اند. سوخت جت نیز رشد ۶۵ درصدی را تجربه کرده و قیمت نفتا و متانول به ترتیب ۶۵ و ۵۷ درصد بالا رفته است.
در همین دوره، بنزین عمده‌فروشی ۴۸ درصد، اتیلن ۴۶ درصد و نفت خام وست‌تگزاس ۴۴ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. بنزین خرده‌فروشی نیز ۴۰ درصد گران‌تر شده است.
این آمار نشان می‌دهد شوک انرژی به بازار سوخت خودرو‌ها محدود نمانده و مواد اولیه صنایع و بخش‌های مختلف زنجیره تأمین را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
چرا قیمت گازوئیل همچنان در سطح بالایی قرار دارد؟
گزارش نوامبر ۲۰۲۶ آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد بازار فرآورده‌های نفتی همچنان با محدودیت عرضه روبه‌روست. طبق این گزارش، قیمت نفت شاخص دریای شمال از اوج ۱۳۶ دلار در هر بشکه در اوایل اکتبر به حدود ۹۳ دلار کاهش یافته، اما این افت به معنای بازگشت بازار گازوئیل به شرایط عادی نبوده است.
قیمت گازوئیل در اروپا با وجود کاهش ۱۱ درصدی نسبت به اوج اکتبر، همچنان نزدیک به ۱۸۰ دلار در هر بشکه است؛ رقمی که ۷۷ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد.
کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه و محدودیت عرضه گازوئیل روسیه در پی حملات به زیرساخت‌های انرژی این کشور، از عوامل تداوم فشار بر بازار عنوان شده‌اند. همچنین موجودی‌های خشکی نفت در جهان همچنان در پایین‌ترین سطح از دست‌کم سال ۲۰۱۶ قرار دارند.
گرانی گازوئیل چگونه به اقتصاد جهان منتقل می‌شود؟
گازوئیل سوخت اصلی بخش بزرگی از حمل‌ونقل جاده‌ای و فعالیت ماشین‌آلات کشاورزی و صنعتی است. به همین دلیل، افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه انتقال کالا، تولید محصولات و توزیع مواد غذایی را بالا ببرد و در نهایت به افزایش قیمت مصرف‌کننده منجر شود.
آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل روزانه ۲.۷ میلیون بشکه کاهش یابد.
در همین حال، رویترز در ۱۳ نوامبر گزارش داد کشور‌های عضو آژانس بین‌المللی انرژی قصد دارند تا فوریه ۲۰۲۷ حدود ۷۱ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از ذخایر اضطراری خود آزاد کنند که ۱۵ میلیون بشکه آن گازوئیل است. مجموع آزادسازی ذخایر از آغاز این برنامه در ماه مارس نیز به ۳۴۹ میلیون بشکه رسیده است.
با وجود این اقدامات، بازار جهانی سوخت هنوز با کمبود عرضه و قیمت‌های بالا مواجه است. تداوم این وضعیت می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و تولید را افزایش دهد و فشار تازه‌ای بر تورم و معیشت خانوار‌ها در کشور‌های مختلف وارد کند.
