کد مطلب: ۲۱۰۸۱۴۴
لینک کوتاه کپی شد

احتمال افزایش قیمت سکه و ارز با کاهش نرخ سود بانکی

احتمال افزایش قیمت سکه و ارز با کاهش نرخ سود بانکی

کاهش نرخ سود بانکی را شاید بتوان یکی از اقدامات مثبت بانک مرکزی نام برد. اقدام مثبتی که هر چند به دلیل ملاحظاتی، ناقص به نظر می رسد.

به گزارش « نود اقتصادی » کاهش نرخ سود بانکی را شاید بتوان یکی از اقدامات مثبت بانک مرکزی نام برد. اقدام مثبتی که هر چند به دلیل ملاحظاتی، ناقص به نظر می رسد ولی کاهش عملی آن محاسن زیر را در بر دارد:

1- آنچه که در عمل در بازار پولی کشور در حال رخ دادن است، بیشتر از آنکه یک نظام بانکی سود محور مبتنی بر شریعت اسلام باشد، یک نظام بانکی ربا محور است و بانک ها در واقعیت به سپرده گذاران خود ربا می دهند و از دریافت کنندگان تسهیلات ربا دریافت می کنند. دلیل اصلی ای که این فعالیت را ربا محور نه سود محور کرده است، عدم فعالیت واقعی از سوی بانک و انجام کامل آن توسط مشتری است. با این وضعیت هر چه نرخ ربا در کشور کمتر باشد، نظام اقتصادی کشور سالمتر خواهد بود.

2- دلیل دیگری که بر ربا بودن بهره دریافتی و پرداختی بانک ها اذعان دارد این است که در تقسیط سود در مشاع سرمایه گذاری بانک ها در نظر گرفتن نسبت نرخ سود بانکی با تورم بی معناست و وقتی نسخه کاهش نرخ سود بانکی متناسب با نرخ تورم از سوی کارشناسان بانکی کشور مطرح می شود، این خود حاکی از ربوی بودن این نظام دارد.

دیوید وودوارد مبتنی بر همین نظام ربوی در خصوص نسبت تورم و نرخ بهره بانکی چنین نسخه ای را می پیچد:

ریشه این تأثیر در افزایش نرخ‌های بهره داخلی است که به موازات تورم باید افزایش پیدا کند "هنگامی‌که تورم بالا رود - چنانچه بخواهیم سیاست‌های پولی از کار باز نایستد - نرخ‌های بهره نیز باید به اندازه رشد تورم بالا روند؛ چرا که به‌منظور کنترل عرضه پول این نرخ‌ها باید افزایش یابد، افزایش نرخ‌های بهره داخلی با تأثیر بر نرخ‌های بهره‌ای که دولت برای بدهی‌های داخلی‌اش باید بپردازد، اثر شدیدی بر کاهش بودجه بر جای خواهد گذاشت. (وودوارد ۱۳۷۵: ۸۰)

3- کاهش نرخ بهره سپرده گذار تاثیر مثبتی بر نرخ بهره تسهیلات خواهد داشت و آن را کاهش خواهد داد و این کاهش منجر به تامین سرمایه ارزانتر از سوی تولیدکنندگان خواهد شد و این امر خود در رشد و رونق آنها موثر خواهد بود. یکی از دلایلی که رکود صنعتی در سال های گذشته را شدت بخشید، نرخ بهره بالای بانکی برای اعطای تسهیلات به تولیدکنندگان بود که با میزان درآمد آنها همخوانی نداشته و نتیجه ای جز ورشکستگی برای آن ها را به ارمغان نیاورده است.

با این حال این کاهش ملاحظاتی را هم دارد که عدم در نظر گرفتن آن از سوی بانک مرکزی و دیگر دستگاه های اقتصادی دولت، اثرات مثبت کاهش را کم و یا حتی خنثی خواهد نمود و معضلات جدیدی را در برخواهد داشت. این ملاحظات به شرح زیر است.

1- در سال های گذشته، کاهش نرخ بهره بانکی همراه با گشایش در بازار بورس و همچنین رونق تولید در کشور بوده است. بازار پول (بانکی) و بازار سرمایه (بورس) همیشه به صورت موازی یکدیگر را هم پوشانی می دادند. اما در شرایط کنونی بدلیل رکود شدید در صنعت و تولید کشور، بازار بورس هم اوضاع خوبی را ندارد و اکثر شرکت های بورسی که یا خود تولیدکننده بزرگ کشور محسوب می شوند وی یا در صنعت و تولید سرمایه گذاری کلانی نموده اند، زیان بوده و شاخص های بورس را چند سالی است که رو به افول رفته اند و کمتر کسی هست که ورود به این بازار را بدلیل ریسک های فراوان آن به جان می خرد. حال با اوضاع نا به سامان بازار سرمایه و همچنین رکود مطلق در صنایع کوچک، این سوال مطرح می شظود وقتی نرخ بهره بانکی کاهش می یابد، کدام بازار می تواند جایگزین مناسبی برای انتقال سرمایه مردم باشد؟

در شرایط کنونی به نظر می رسد تنها بازار در دسترس مردم، بازار سکه و ارز باشد و با کاهش نرخ بهره بانکی، میزان تقاضا در این بازار افزایش خواهد یافت. مسلما اگر بانک مرکزی متناسب با افزایش تقاضا، میزان عرضه سکه و ارز را در بازار ارتقا نبخشد، شاهد ایجاد تلاطم های نامطلوب در این بازار خواهیم بود و نرخ ارز خارجی و طلا افزایش خواهد یافت و دلالی های غیر مفید را افزایش خواهد داد.

2- دولت باید در کنار کاهش نرخ بهره بانکی، طرح های اشتغال آفرینی و حمایت از صنایع و تولیدات کوچک را هم سریعا عرضه کند. در این صورت، مردم بازار جایگزین مناسبی را برای سرمایه گذاری می یابند. البته در این راستا، حمایت جدی دولت برای تشکیل تعاونی های کارآفرین که امکان جذب سرمایه های خرد مردم بصورت محدود با نظارت بانک مرکزی، می تواند اقدام مثبت و گام بزرگی برای تحقق اقتصاد مقاومتی تلقی گردد. این اقدام سریع می تواند مانع جدی ای برای آسیب های اقتصادی به بازار سکه و ارز گردد.

نویسنده: مصطفی ظاهری

دیدگاه