جنگ ایران و چالشهای تازه ترامپ؛ شکاف در اردوگاه جمهوریخواهان و نگرانی از پیامدهای اقتصادی
با گذشت بیش از یک هفته از آغاز عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، آثار اقتصادی این درگیری به سرعت در بازارهای جهانی نمایان شده است. جهش قیمت نفت، افزایش بهای بنزین در آمریکا و نوسان بازارهای مالی اکنون نهتنها نگرانیهای اقتصادی تازهای ایجاد کرده، بلکه به چالشی جدی برای دولت دونالد ترامپ و موقعیت جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شده است.
با گذشت حدود یک هفته از آغاز عملیات نظامی ایالات متحده علیه ایران، پیامدهای سیاسی و اقتصادی این تصمیم بهتدریج در داخل آمریکا آشکار میشود؛ پیامدهایی که میتواند به یکی از مهمترین چالشهای دولت ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای کنگره تبدیل شود. افزایش قیمت انرژی، بیثباتی در بازارهای مالی و شکلگیری شکاف در میان حامیان ترامپ، اکنون شرایطی را ایجاد کرده که بسیاری از تحلیلگران آن را یک ریسک جدی برای موقعیت سیاسی جمهوریخواهان ارزیابی میکنند.
در حالی که رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر موضعی قاطع درباره اهداف جنگ اعلام کرده و تاکید دارد که تنها نتیجه قابل قبول برای واشنگتن «تسلیم بیقید و شرط» ایران است، تحولات داخلی آمریکا نشان میدهد این رویکرد نهتنها اجماع سیاسی ایجاد نکرده بلکه حتی در میان پایگاه سنتی او نیز با تردید و مخالفتهایی روبهرو شده است.
جنگی که بازارهای جهانی را متلاطم کرد
آغاز عملیات نظامی آمریکا علیه ایران تقریبا بلافاصله اثر خود را بر بازارهای جهانی نشان داد. قیمت نفت در واکنش به افزایش ریسک ژئوپلیتیک جهش کرد و همزمان بازارهای سهام و اوراق قرضه در نقاط مختلف جهان با نوسانات شدید مواجه شدند و حتی از ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه نیز عبور کرد.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که اقتصاد آمریکا پیش از این نیز با نگرانیهایی درباره قدرت خرید خانوارها، هزینه بالای کالاهای اساسی و وضعیت بازار مسکن مواجه بوده است.
افزایش قیمت انرژی بهطور مستقیم در بازار داخلی آمریکا نیز منعکس شده است. طبق دادههای منتشرشده توسط والاستریت ژورنال، میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به بیش از ۳ دلار هم رسید؛ نرخی که پیش از جنگ در محدوده ۲.۲ دلار بود. سطحی که بالاترین قیمت بنزین در دوره ریاستجمهوری ترامپ محسوب میشود. برای رایدهندگانی که در سالهای اخیر بیش از هر موضوعی بر هزینههای زندگی و توان مالی تمرکز کردهاند، چنین افزایشی میتواند عامل مهمی در تغییر نگرش نسبت به سیاستهای دولت باشد.
تهدیدی برای موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای
تحلیلگران سیاسی معتقدند جنگ ایران ممکن است به یکی از مهمترین آسیبپذیریهای حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شود. جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره به همان ائتلاف رایدهندگانی متکی هستند که در انتخابات ریاستجمهوری اخیر بار دیگر ترامپ را به قدرت رساندند؛ ائتلافی که بخش قابل توجهی از آن را رایدهندگان مستقل و رایدهندگان متمرکز بر مسائل اقتصادی تشکیل میدهند.
نگرانی اصلی در اردوگاه جمهوریخواهان این است که یک درگیری طولانیمدت در خاورمیانه بتواند توجه افکار عمومی را از مسائل اقتصادی به سمت هزینههای جنگ و افزایش قیمت انرژی سوق دهد. در چنین شرایطی حتی از دست دادن کنترل یکی از دو مجلس کنگره میتواند اجرای بخش بزرگی از برنامههای اقتصادی و تجاری دولت را با مانع جدی روبهرو کند.
برخی منابع نزدیک به کاخ سفید حتی بهطور خصوصی احتمال از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان توسط جمهوریخواهان را مطرح کردهاند؛ سناریویی که در صورت تحقق میتواند فضای سیاسی واشنگتن را بهشدت تغییر دهد.
شکاف در جنبش «MAGA»
یکی از مهمترین پیامدهای سیاسی عملیات نظامی علیه ایران، بروز اختلاف در میان چهرههای تاثیرگذار جنبش MAGA است. این جنبش که ستون اصلی حمایت سیاسی از ترامپ به شمار میرود، در سالهای گذشته با شعار پرهیز از مداخلات پرهزینه خارجی و تمرکز بر منافع داخلی آمریکا شکل گرفته بود.
اکنون برخی از چهرههای شاخص محافظهکار نسبت به مسیر فعلی دولت انتقاد کردهاند. تاکر کاراسون و مگان کلی، از جمله کسانی هستند که نسبت به ورود آمریکا به یک جنگ دیگر در خاورمیانه هشدار دادهاند. کلی در یکی از برنامههای رادیویی خود تصریح کرد که «هیچ آمریکایی نباید برای یک کشور خارجی جان خود را از دست بدهد.»
تلاش کاخ سفید برای توجیه جنگ
در برابر موج انتقادات، کاخ سفید تلاش کرده است روایت واحدی برای توجیه عملیات نظامی ارائه دهد. در روزهای اخیر مقامات ارشد دولت در رسانهها و نشستهای خبری مختلف به دفاع از تصمیم دولت پرداختهاند. حتی دونالد ترامپ در آخرین اظهارنظر خود در واکنش به منتقدان افزایش قیمت نفت در شبکه اجتماعی نوشت: «افزایش کوتاه مدت قیمت نفت، که وقتی تهدید هستهای ایران از بین برود به سرعت کاهش مییابد، بهای بسیار کوچکی برای امنیت و صلح آمریکا و جهان است. فقط احمقها طور دیگری فکر میکنند.»
با این حال، برخی اظهارات این مقامات خود به جنجالهای تازهای دامن زده است. برای مثال سخنان روبیو مبنی بر اینکه واشنگتن از قبل از اقدام اسرائیل علیه ایران اطلاع داشته و سپس تصمیم گرفته به این عملیات بپیوندد، با واکنش منفی بخشی از پایگاه MAGA مواجه شد؛ چرا که این اظهارات بهنوعی القا میکرد آمریکا در هماهنگی با اسرائیل وارد جنگ شده است. روبیو بعدا تلاش کرد این اظهارات را اصلاح کند.
تناقض با شعارهای انتخاباتی ترامپ
یکی از محورهای اصلی انتقادات به ترامپ، تضاد میان سیاست فعلی او با شعارهای انتخاباتیاش است. رئیسجمهور آمریکا نخستین بار در انتخابات ۲۰۱۶ با انتقاد شدید از سیاست خارجی مداخلهگرایانه دولتهای پیشین مطرح شد. او بارها تصمیم بوش را برای آغاز چنگ عراق، «اشتباهی بزرگ و تاریخی» توصیف کرده بود.
در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ نیز ترامپ و معاونش وعده داده بودند که از ورود آمریکا به جنگهای پرهزینه خارجی جلوگیری کنند و حتی پایان سریع جنگ روسیه و اوکراین را در دستور کار قرار دهند. همین رویکرد باعث شد بخشی از رایدهندگان جوان و حتی برخی رایدهندگان غیرجمهوریخواه به او گرایش پیدا کنند.
اکنون ورود به یک درگیری جدید در خاورمیانه برای بخشی از همین رایدهندگان پرسشهایی جدی ایجاد کرده است.
نگرانی از تبدیل شدن جنگ به «باتلاق» جدید
برخی تحلیلگران محافظهکار نگرانند که درگیری با ایران بتواند به یک جنگ طولانی و پرهزینه تبدیل شود. تجربه جنگهای گذشته آمریکا در خاورمیانه، بهویژه عراق و افغانستان، هنوز در حافظه سیاسی جامعه آمریکا باقی مانده و بسیاری از رایدهندگان نسبت به تکرار چنین سناریویی حساس هستند.
منتقدان میگویند هرچند عملیات نظامی اخیر ممکن است برخی اهداف کوتاهمدت امنیتی را تامین کند، اما خطر گسترش درگیری به سطح منطقهای و افزایش هزینههای اقتصادی و انسانی همچنان وجود دارد.
در مقابل، حامیان ترامپ معتقدند که اقدامات اخیر فرصتی برای تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه و حذف رهبران دشمن آمریکا فراهم کرده است؛ رویکردی که از نگاه آنان میتواند امنیت جهانی را تقویت کند.
آیندهای نامطمئن برای اقتصاد و سیاست آمریکا
در مجموع، جنگ ایران اکنون به یکی از متغیرهای تعیینکننده در معادلات سیاسی و اقتصادی آمریکا تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، نگرانی درباره طولانی شدن درگیری و اختلاف در میان حامیان ترامپ، همگی عواملی هستند که میتوانند بر فضای سیاسی پیش از انتخابات میاندورهای تاثیر بگذارند.
با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که ترامپ در بسیاری از موارد توانسته مخالفان درون حزب خود را در نهایت با سیاستهایش همراه کند. اینکه آیا این بار نیز چنین اتفاقی رخ خواهد داد یا جنگ ایران به شکافی پایدار در اردوگاه جمهوریخواهان تبدیل میشود، پرسشی است که پاسخ آن احتمالا در ماههای آینده و همزمان با نزدیک شدن به انتخابات مشخص خواهد شد.
