آبراههای پولساز جهان / چرا تنگه هرمز هنوز درآمدی ایجاد نکرده است؟
در حالی که آبراههایی مانند پاناما، سوئز و تنگههای ترکیه سالانه میلیاردها دلار از عوارض عبور کشتیها درآمد دارند، ایران تاکنون از تنگه هرمز عوارضی دریافت نکرده است؛ موضوعی که با تشدید تنشهای منطقهای دوباره وارد حوزه تصمیمسازی شده است.
کشورهای زیادی بر آبراههای استراتژیک عوارض وضع میکنند و عمدتا هم درآمدهای زیادی از دریافت این عوارض دارند در این گزارش به چند مورد اشاره میشود.
۱. کانال پاناما (پاناما)
بر اساس بودجه مصوب سازمان کانال پاناما (ACP) برای سال مالی ۲۰۲۶ (از اکتبر ۲۰۲۵ تا سپتامبر ۲۰۲۶)، درآمد این آبراه بالغ بر۵.۲ میلیارد دلار پیشبینی شده است که از این میزان: ۳.۸میلیارد دلار مربوط به عوارض عبور (peajes) است و ۱.۳ میلیارد دلار مربوط به سایر خدمات از جمله یدککش، قایقهای راهنما و انرژی الکتریکی است
۲. کانال سوئز (مصر)
دولت مصر در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۲ میلیارد دلار از عوارض دریافتی از کانال سوئز درآمد داشته است؛ البته این درآمد در سالهای اخیر به دلیل جنگ غزه و رژیم صهیونی کاهش یافته است. بر اساس اعلام رئیسجمهور مصر، عبدالفتاح السیسی، این کشور در دو سال حدود ۹ میلیارد دلار از درآمدهای کانال سوئز را از دست داده است همچنین در دو ماه ابتدایی سال ۲۰۲۶، کانال سوئز ۴۴۹ میلیون دلار درآمد برای دولت مصر به همراه داشته است.
۳. تنگه بسفر و داردانل (ترکیه)
بر اساس اعلام عبدالقادر اورالاوغلو، وزیر حملونقل ترکیه، درآمد این کشور از عوارض عبور کشتیهای خارجی از تنگههای بسفر و داردانل در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۲۲۷.۴ میلیون دلار بوده است، همچنین ترکیه از سال ۲۰۲۲ با صدور فرمان ریاستجمهوری، نرخ عوارض را که ۳۹ سال ثابت مانده بود (۰.۸۰ دلار به ازای هر تن)، به صورت سالانه افزایش میدهد علاوه بر این در سال ۲۰۲۴، تعداد ۵۱،۰۵۸ فروند کشتی از این تنگهها عبور کردهاند.
دریافت عوارض از تنگه هرمز
همانطور که اشاره شد بسیاری از کشورها از ابراههای استراتژیک عوارض دریافت میکنند و عملا درآمد قابل توجهی از این ابراهها دارند، این در حالی است که ایران علی رغم این که سالها تحت تحریمهای غیر قانونی آمریکایی بوده است هیچ درآمدی از تنگه هرمز نداشته است و با گذشت حدود دو دهه از تحریمهای آمریکایی هیچگاه به سمت دریافت عوارض از این تنگه هرمز حرکت نکرده است و به نظر میرسد چنین سیاستی در دستور کار سیاستگذاران قرار نداشته است؛ اما حالا با تجاوز دشمن صهیونی و آمریکایی به نظر میرسد یکی از مواردی که میتواند در دستورکار سیاستگذار قرار بگیرد دریافت عوارض از شناورهای عبوری تنگه هرمز میباشد، با اجرایی شدن این سیاست ایران هم به مانند دیگر کشورها از وجود ابراههای استراتژیک منافعی کسب میکند.