اتصال ریلی به کشورهای همسایه ضروری است/ منتظر تکمیل کریدورها نمانیم

سالانه دست‌کم ۸۵۰ میلیون تن کالا از اروپا، روسیه، اوراسیا و کشورهای CIS به آفریقا، هند، آسیای شرقی و چین ارسال می‌شود و این کشورها حدود ۶۵۰ میلیون تن کالای عبوری دارند که باید به کشورهای شمالی ارسال شود. به عبارتی ایران در معرض جابه‌جایی و ترانزیت سالانه ۱.۵ میلیارد تن کالا قرار دارد اما اکنون سهم ایران از این بازار فقط ترانزیت ۱۰ تا ۱۵ میلیون تنی در سال و بسیار ناچیز است. 

کارشناسان معتقدند چنانچه ظرفیت های موجود حمل و نقلی کشور به درستی مدیریت شود، می‌توان طی مدت سه سال، آن را به حداقل ۶۰ میلیون تن در سال ارتقا داد. امری که درآمد ارزی سالانه ۹ میلیارد دلاری برای کشور به دنبال خواهد داشت.

برخلاف درآمدهای نفتی که نیازمند سرمایه‌گذاری برای استحصال، سپس فروش در بازارهای جهانی و عبور از سایر موانع است، ترانزیت نیاز به سرمایه‌گذاری خاصی ندارد. تنها با ایجاد یک پلتفرم هوشمند و تامین ناوگان می‌توان در محدوده سرزمینی کشور به کسب درآمد پرداخت، تحریم‌پذیر نیست و ریسکی نیز شامل آن نمی‌شود. بر این اساس، توسعه کریدورها و درآمدهای ترانزیتی می‌تواند به عنوان جایگزین درآمدهای نفتی مد نظر باشد.

کارشناسان اذعان دارند یک تن ترانزیت کالا معادل ۲ بشکه نفت سود دارد و چنانچه ترانزیت کالا از کشور را به سالانه ۲۰۰ میلیون تن برسانیم، از فروش نفت بی‌نیاز خواهیم شد.

همه اینها در حالی است که بدانیم با وجود همه مشکلات، همچنان کریدور ایران به‌صرفه‌ترین و پرمزیت‌ترین کریدور عبوری کالا از شمال به جنوب و شرق به غرب است.

در همین زمینه، مهدی صفری رئیس شورای عالی راهبردی کنسرسیوم ترانزیت شمال- جنوب و شرق، درخصوص تلاش‌ها برای شکل‌گیری کریدور بصره به عنوان رقیب جدی کریدورهای ایران برای اتصال به ترکیه و اروپا، افزود: کریدورها علاوه بر مسائل امنیتی، دارای مزیت‌های ایجاد درآمدهای ارزی و اشتغال‌زایی هستند و بر این اساس بسیار مهمند.

وی بیان‌ داشت: کنسرسیوم شمال - جنوب و شرق که نه کاملا دولتی و نه کاملا خصوصی است، با هدف بهره‌برداری حداکثری از کریدورهای عبوری از کشور شکل گرفته و به این منظور باید در وهله نخست نقاط مرزی‌ خود را به کشورهای همسایه متصل کنیم.

صفری خاطرنشان کرد: امروز اتصال ریلی ما به عراق از طریق خط شلمچه - بصره در حال انجام است و باید اتصال به این همسایه غربی از طریق خسروی - خانقین نیز شکل بگیرد.

وی همچنین بر لزوم اتصال هر چه سریعتر ریلی به ترکیه از طریق چشمه ثریا تاکید کرد و اظهار داشت: هم‌اکنون به روسیه، آسیای میانه و قفقاز از چهار مسیر متصل هستیم و پروژه ریلی رشت - آستارا نیز در دست پیگیری و تکمیل است.

رئیس شورای عالی راهبردی کنسرسیوم ترانزیت شمال- جنوب و شرق یادآور شد: اتصال ریلی چابهار - زاهدان نیز تا پایان امسال تکمیل می‌شود و به این ترتیب اتصال ریلی چابهار به دریای خزر، قفقاز و آسیای مرکزی شکل می‌گیرد. هر چند معتقدم نباید منتظر تکمیل آنها بمانیم و باید از حمل ترکیبی برای حمل بار استفاده کنیم.

وی بر تقویت ارتباط کارگویی و باری با چین تاکید کرد و با یادآوری اینکه تبادل بار و کالا از طریق جاده‌ای، دریایی، هوایی و ریلی با این کشور انجام می‌شود، تصریح‌ کرد: ارتباط ریلی با این کشور فرصتی طلایی است و باید با تقویت آن، مانع از تبادل کالایی چین و اروپا از مسیر خزر شویم. در این راستا باید نقشه راه مناسبی برای پتانسیل های موجود در سرخس، اینچه‌برون، امیرآباد و کاسپین داشته باشیم.

صفری با اشاره به عبور ۴ تا ۵ قطار در هفته از چین به سمت ایران، گفت: این رقم می‌تواند به هفته ای ۲۰ تا ۳۰ قطار برسد، به‌طور مثال می‌توان همه خودروها و اجزا و قطعات اتومبیل‌هایی که از این کشور وارد می‌شود را با قطار آورد، نه حمل دریایی که زمانبر است.

وی ادامه‌ داد: هند و روسیه سالانه تبادل کالایی زیادی در زغال‌سنگ و گوگرد دارند و باید با بالا بردن مزیت مسیر ایران، اجازه ندهیم از دیگر مسیرها با هم تبادل داشته باشند.

رئیس شورای عالی راهبردی کنسرسیوم ترانزیت شمال- جنوب و شرق معتقد است که پتانسیل موجود ریلی کشورمان خوب است و باید استفاده بهینه از آن انجام شود. همچنین برقراری اتصالات یاد شده با همسایگان نکته بسیار مهمی است که باید موانع از مسیر آن برداشته شود.

صفری گفت: با راه‌اندازی خط ریلی آستارا - رشت و همچنین اتصال ریلی چابهار - زاهدان، پتانسیل جابه‌جایی ۶۰ میلیون تن بار روسیه به جنوب وجود دارد.

وی بر این باور است که تشکیل این کنسرسیوم به دلیل ماهیت غیردولتی و چابک‌بودن، می‌تواند کمک حال ایران در دستیابی به اهداف ترانزیتی و مزیت‌های کریدوری موجود باشد.

رئیس شورای عالی راهبردی کنسرسیوم ترانزیت شمال- جنوب و شرق خاطرنشان‌کرد: این کنسرسیوم با تمرکز بر این اقدامات در کنار دستگاه‌های مرتبط دولتی و با انجام سرمایه‌گذاری‌های لازم، به دنبال تسهیل در امور است.

همچنین مهدی قدم‌یاری دبیر این کنسرسیوم اظهار داشت: این کنسرسیوم متشکل از اعضای سه شرکت و با سهامداری ۱۰۰ شخص حقیقی و حقوقی با هدف فعال‌سازی کریدورهای عبوری ایران شکل گرفته است.

وی بیان‌داشت: این سه شرکت طی یک سال اخیر از محل پروژه‌هایی که در دست اجرا دارند، تا سقف ۲۰ همت افزایش سرمایه داشته‌اند و در حال حاضر پروژه دهکده لجستیک زاهدان، بندر خشک آپرین و پسکرانه بندر چابهار را به‌منظور استفاده از ظرفیت‌های لجستیکی موجود کریدوری در دستور کار دارند.

قدم‌یاری با تاکید بر اینکه موضوع این کنسرسیوم غیرانحصاری بوده و در برای مشارکت به روی همه باز است، خاطرنشان‌کرد: هرچند غفلت‌هایی در سال‌های گذشته بوده و چالش‌های منطقه ای و بین‌المللی زیادی داشتیم، اما امروز در مسیر درست در حال حرکت هستیم.