تنوع سبد سوخت راهی برای تقویت امنیت انرژی با محوریت سی ان جی

وابستگی بیش از حد به یک نوع سوخت همیشه یکی از نقاط آسیب پذیر در نظام انرژی کشورها به شمار می رود هرچه مصرف انرژی در یک کشور بیشتر بر یک یا دو حامل متمرکز باشد در زمان بروز بحران فشار بیشتری به شبکه تامین وارد می شود و امکان مدیریت شرایط دشوارتر خواهد شد.

در ایران نیز طی سال های گذشته بخش قابل توجهی از مصرف انرژی به ویژه در حوزه حمل و نقل و مصرف خانگی بر گاز طبیعی و بنزین متمرکز بوده است این تمرکز باعث می شود در زمان اوج مصرف به ویژه در فصل زمستان فشار زیادی بر شبکه گاز وارد شود و در برخی موارد حتی تامین انرژی برای صنایع و نیروگاه ها با محدودیت مواجه شود.

در چنین شرایطی یکی از راهکارهای مهم که در بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفته تنوع بخشی به سبد سوخت است یعنی استفاده از چند نوع سوخت مختلف به گونه ای که در زمان افزایش مصرف یا بروز اختلال در تامین یک سوخت بتوان از گزینه های دیگر استفاده کرد

تنوع سبد سوخت باعث می شود نظام انرژی انعطاف پذیرتر شود و امکان مدیریت مصرف و تامین انرژی در شرایط مختلف فراهم شود این رویکرد در واقع نوعی بیمه برای امنیت انرژی محسوب می شود زیرا وابستگی کامل به یک منبع را کاهش می دهد و قدرت تصمیم گیری در زمان بحران را افزایش می دهد.

سی ان جی سوخت راهبردی برای حمل و نقل

ایران یکی از بزرگ ترین دارندگان منابع گاز طبیعی در جهان است به همین دلیل استفاده از گاز طبیعی فشرده یا همان سی ان جی در بخش حمل و نقل می تواند یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت مصرف انرژی باشد.

سی ان جی در مقایسه با بسیاری از سوخت های مایع هزینه تامین پایین تری دارد و استفاده از آن می تواند به کاهش مصرف بنزین کمک کند این موضوع به ویژه در شرایطی که مصرف بنزین در کشور رو به افزایش است اهمیت بیشتری پیدا می کند.

در حال حاضر بخش قابل توجهی از ناوگان حمل و نقل عمومی و تاکسی ها از سی ان جی استفاده می کنند اما هنوز ظرفیت های زیادی برای گسترش این سوخت در کشور وجود دارد توسعه جایگاه های عرضه سی ان جی بهبود زیرساخت ها و تسهیل تبدیل خودروها به دوگانه سوز می تواند سهم این سوخت را در سبد مصرف کشور افزایش دهد.

از سوی دیگر استفاده از سی ان جی مزایای زیست محیطی نیز دارد این سوخت در مقایسه با بنزین آلایندگی کمتری تولید می کند و می تواند به کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ کمک کند.

با توجه به این مزایا بسیاری از کارشناسان انرژی معتقدند سی ان جی می تواند به عنوان یکی از پایه های اصلی سبد سوخت در ایران نقش آفرینی کند و در کنار سایر حامل های انرژی به پایداری نظام تامین سوخت کمک کند.

ال پی جی سوختی برای شرایط بحران

در کنار توسعه سی ان جی استفاده هدفمند از ال پی جی نیز می تواند به تقویت امنیت انرژی کمک کند ال پی جی یا گاز مایع یکی از فرآورده های مهم صنعت نفت و گاز است که قابلیت ذخیره سازی و حمل و نقل آسانی دارد.

یکی از ویژگی های مهم ال پی جی این است که برخلاف گاز طبیعی وابسته به شبکه گسترده خط لوله نیست این سوخت را می توان در مخازن ذخیره کرد و در صورت نیاز از طریق کامیون یا سیلندر به مناطق مختلف منتقل کرد همین ویژگی باعث می شود ال پی جی در زمان بروز بحران یا محدودیت در شبکه گاز به یک گزینه قابل اتکا تبدیل شود.

در بسیاری از کشورها از ال پی جی به عنوان سوخت مکمل در سبد انرژی استفاده می شود به این معنا که در شرایط عادی ممکن است سهم این سوخت محدود باشد اما در زمان افزایش مصرف یا بروز اختلال در شبکه های انرژی می تواند به سرعت وارد مدار مصرف شود.

در ایران نیز ظرفیت تولید ال پی جی قابل توجه است بخشی از این محصول صادر می شود اما در صورت برنامه ریزی مناسب می توان از آن به عنوان یک ابزار پشتیبان برای مدیریت مصرف انرژی در داخل کشور استفاده کرد.

به عنوان مثال در زمان اوج مصرف گاز در فصل زمستان می توان بخشی از نیاز گرمایشی یا مصرف صنایع کوچک را با ال پی جی تامین کرد این اقدام باعث می شود فشار کمتری بر شبکه گاز وارد شود و امکان تامین پایدار انرژی برای بخش های مختلف اقتصاد فراهم شود.

همچنین در مناطق دور از شبکه گاز یا در شرایطی که زیرساخت های انتقال انرژی با مشکل مواجه می شوند ال پی جی می تواند نقش مهمی در تامین انرژی ایفا کند.

در مجموع ترکیب استفاده گسترده از سی ان جی به عنوان سوخت اصلی در بخش حمل و نقل و بهره گیری از ال پی جی به عنوان سوخت مکمل در شرایط خاص می تواند به شکل قابل توجهی امنیت انرژی کشور را تقویت کند.

چنین رویکردی علاوه بر کاهش وابستگی به یک حامل انرژی باعث افزایش انعطاف پذیری نظام تامین سوخت می شود و امکان مدیریت بهتر مصرف انرژی در شرایط عادی و بحران را فراهم می کند.

با توجه به روند رو به رشد مصرف انرژی در کشور و اهمیت پایداری تامین سوخت توجه به تنوع سبد سوخت می تواند یکی از مهم ترین راهبردهای مدیریت انرژی در سال های آینده باشد راهبردیکه هم به تقویت امنیت انرژی کمک می کند و هم امکان استفاده بهینه از منابع موجود را فراهم می سازد.