خاموشیها و هزینه پنهان تولید
محدودیتهای انرژی، هزینههای پنهان تولید را در شهرک های صنعتی افزایش داده است.
ناترازی انرژی در کشور طی سالهای اخیر به یکی از چالشهای ساختاری بخش تولید تبدیل شده و اثرات آن بیش از هر نقطهای، در شهرکهای صنعتی نمایان شده است؛ جایی که صدها واحد تولیدی کوچک و متوسط، بهطور مستقیم وابسته به تأمین پایدار برق و گاز هستند. قطعیهای مکرر و بعضاً بدون برنامه انرژی، نهتنها باعث توقف یا کاهش ظرفیت تولید شده، بلکه برنامهریزی تولید، تعهدات صادراتی و حتی حفظ نیروی انسانی را برای بسیاری از واحدها با ابهام مواجه کرده است.
در شرایطی که افزایش هزینههای تولید، نوسانات ارزی و محدودیتهای تأمین مواد اولیه فشار مضاعفی بر بخش صنعت وارد کرده، قطعی برق و گاز بهعنوان یک ریسک پیشبینیناپذیر، امنیت سرمایهگذاری در شهرکهای صنعتی را تضعیف کرده است. فعالان صنعتی معتقدند تداوم این وضعیت میتواند به کاهش تولید، افزایش قیمت تمامشده کالاها و در نهایت افت رقابتپذیری صنایع داخلی منجر شود؛ موضوعی که پیامدهای آن تنها به واحدهای تولیدی محدود نمیماند و کل زنجیره تأمین و بازار مصرف را تحت تأثیر قرار میدهد.
از سوی دیگر، تمرکز بخش قابل توجهی از تولید کشور در شهرکهای صنعتی، اهمیت مدیریت هوشمند انرژی در این مناطق را دوچندان کرده است. نبود زیرساختهای جایگزین انرژی و اتکای کامل به شبکه سراسری برق و گاز، باعث شده شهرکهای صنعتی در زمان اوج مصرف یا کمبود انرژی، در اولویت قطعی قرار گیرند. در چنین شرایطی، ضرورت اتخاذ راهکارهای کوتاهمدت برای مدیریت خاموشیها و همزمان، تدوین سیاستهای بلندمدت برای تأمین پایدار انرژی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
همین چالشها باعث شده سازمان شهرکهای صنعتی و سایر نهادهای متولی، موضوع حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی و احداث نیروگاههای مقیاسکوچک در شهرکهای صنعتی را در دستور کار قرار دهند؛ راهبردی که اگرچه میتواند بخشی از مشکل ناترازی انرژی را کاهش دهد، اما تحقق آن نیازمند تأمین مالی مناسب، مشوقهای مؤثر و مشارکت عملی واحدهای تولیدی است.
در همین ارتباط، یک مقام شهرکهای صنعتی با اشاره به تدابیر در حال بررسی به تسنیم میگوید: قرار شده برنامه قطعیها از سوی استانداریها اعلام شود تا واحدها بتوانند مدیریت بهتری بر تولید خود داشته باشند، اما بهصورت کلی رویکرد سازمان شهرکهای صنعتی، هدایت واحدهای تولیدی به سمت استفاده از انرژی خورشیدی است.
به گفته این مقام مسئول، هرچند استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان راهکار بلندمدت مطرح شده، اما نبود تسهیلات مالی مناسب، اجرای این سیاست را با چالش مواجه کرده است.
وی افزود: تسهیلات کافی برای خرید و نصب پنلهای خورشیدی تعریف نشده و همین موضوع باعث شده بسیاری از واحدها امکان ورود به این حوزه را نداشته باشند.
وی با اشاره به تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی تصریح کرد: «قرار شده تسهیلات ارزی برای تجهیز واحدهای تولیدی به انرژی خورشیدی پرداخت شود، اما بازپرداخت ارزی این تسهیلات توجیه اقتصادی برای بسیاری از واحدها ندارد و عملاً استقبال چندانی از آن نشده است.
در همین راستا، برنامه دیگری نیز با هدف کاهش آسیب خاموشیها در دستور کار قرار گرفته است به نحوی که با همکاری شرکتهای خدماتی، بحث احداث و پیادهسازی نیروگاهها در شهرکهای صنعتی دنبال میشود تا بهویژه واحدهای کوچک از تبعات قطعی برق متضرر نشوند.
بر اساس این گزارش، قرارداد اجرای این طرح در شهرک صنعتی شمسآباد منعقد شده و پیشبینی میشود سایر شهرکهای صنعتی بزرگ نیز بهتدریج با همکاری شرکتهای خدماتی و احداث نیروگاههای اختصاصی، گامی مؤثر در جهت تأمین پایدار برق و کاهش خاموشیها بردارند.
