چشمانداز نفت ونزوئلا؛ مسیر دشوار احیای صنعت
حتی در صورت تحقق وعده دونالد ترامپ و سرمایهگذاری میلیاردی شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا در ونزوئلا پس از بازداشت نیکلاس مادورو، افزایش معنادار تولید نفت این کشور در کوتاهمدت بعید است و موانع سیاسی، امنیتی و زیرساختی همچنان پابرجاست.
حتی اگر شرکتهای بزرگ نفتی ایالات متحده میلیاردها دلار سرمایهگذاری را که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تنها ساعاتی پس از بازداشت نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی وعده داد، در ونزوئلا انجام دهند، بعید است این کشور طی سالهای آینده شاهد افزایش معناداری در تولید نفت خام باشد.
این کشور آمریکای جنوبی ممکن است بزرگترین ذخایر برآوردشده نفت جهان را در اختیار داشته باشد، اما تولید آن طی دهههای گذشته بهدلیل سوءمدیریت و نبود سرمایهگذاری شرکتهای خارجی، پس از آنکه ونزوئلا در دهه ۲۰۰۰ عملیات نفتی را ملی کرد از جمله داراییهای شرکتهای اکسونموبیل و کونوکو فیلیپس بهشدت کاهش یافته است.
چالشهای سرمایهگذاری و ناامنی ساختاری
خبرنامه «پاور آپ» رویترز هر آنچه باید درباره صنعت جهانی انرژی بدانید را ارائه میدهد. ثبتنام از اینجا امکانپذیر است.
به گفته تحلیلگران، هر شرکتی که بخواهد در ونزوئلا سرمایهگذاری کند، باید با نگرانیهای امنیتی، زیرساختهای فرسوده، پرسشها درباره مشروعیت عملیات آمریکا برای ربودن مادورو و احتمال بیثباتی سیاسی بلندمدت کنار بیاید.
مارک کریستین، مدیر توسعه کسبوکار در شرکت مشاورهای «کریس ول»، به رویترز گفت شرکتهای آمریکایی تا زمانی که از دریافت پول خود مطمئن نشوند و حداقل سطحی از امنیت وجود نداشته باشد، بازنخواهند گشت. او همچنین تأکید کرد که این شرکتها تا زمانی که تحریمها علیه ونزوئلا لغو نشود، به این کشور باز نخواهند گشت.
ونزوئلا همچنین باید قوانین خود را اصلاح کند تا امکان سرمایهگذاری گستردهتر شرکتهای نفتی خارجی فراهم شود.
ملیسازی نفت و پیامدهای آن
ونزوئلا صنعت نفت را در دهه ۱۹۷۰ ملی کرد و در دهه ۲۰۰۰ دستور مهاجرت اجباری به مشارکتهای مشترک تحت کنترل شرکت دولتی نفت PDVSA را صادر کرد. بیشتر شرکتها، از جمله شورون، درباره خروج یا انتقال به این ساختار جدید مذاکره کردند، اما تعدادی دیگر به توافق نرسیدند و پروندههای داوری بینالمللی گشودند.
توماس اودانل، استراتژیست انرژی و ژئوپلیتیک، به رویترز گفت: «اگر ترامپ و اطرافیانش بتوانند انتقالی مسالمتآمیز با مقاومت اندک ایجاد کنند، آنگاه در بازه پنج تا هفت ساله شاهد جهش قابل توجه تولید نفت خواهیم بود، زیرا زیرساختها ترمیم و سرمایهگذاریها ساماندهی میشود.» او افزود نفت سنگین تولیدی ونزوئلا برای پالایشگاههای ساحل خلیج مکزیک آمریکا مناسب است و میتواند با نفت سبک حاصل از فرکینگ ترکیب شود.
اما این سناریو منوط به آن است که همه چیز درست پیش برود، در حالی که عوامل بسیاری میتواند خلاف آن عمل کند.
اودانل گفت: «یک انتقال سیاسی ناکام که بوی سلطه آمریکا بدهد، میتواند به سالها مقاومت منجر شود»، و به گروههای مسلح مردمی و گروههای چریکی فعال در کشور اشاره کرد.
برندگان بالقوه و احتیاط شرکتها
فرانسیسکو مونالدی، مدیر برنامه انرژی آمریکای لاتین در مؤسسه بیکر دانشگاه رایس در هیوستون، گفت شورون بیش از هر شرکت دیگری در موقعیتی است که از هرگونه گشایش احتمالی نفتی در ونزوئلا سود ببرد. او افزود دیگر شرکتهای نفتی آمریکا بهدقت ثبات سیاسی را زیر نظر خواهند داشت و منتظر میمانند تا وضعیت عملیاتی و چارچوب قراردادها روشن شود.
ونزوئلا یکی از اعضای بنیانگذار اوپک در کنار ایران، عراق، کویت و عربستان سعودی در دهه ۱۹۷۰ روزانه تا ۳.۵ میلیون بشکه نفت تولید میکرد که در آن زمان بیش از ۷ درصد تولید جهانی نفت را تشکیل میداد. تولید در دهه ۲۰۱۰ به کمتر از دو میلیون بشکه در روز سقوط کرد و سال گذشته بهطور میانگین حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز، معادل تنها یک درصد تولید جهانی، بود.
شورون، تنها غول نفتی فعال آمریکا در ونزوئلا
شورون تنها شرکت بزرگ آمریکایی است که در حال حاضر در ونزوئلا فعالیت میکند. کونوکو فیلیپس بهدنبال دریافت میلیاردها دلار غرامت بابت تصاحب سه پروژه نفتی نزدیک به دو دهه پیش بوده و اکسونموبیل نیز پس از خروج از کشور، درگیر پروندههای داوری طولانی علیه ونزوئلا بوده است.
مونالدی گفت: «شرکتی که احتمالاً علاقه زیادی به بازگشت دارد کونوکو است، زیرا بیش از ۱۰ میلیارد دلار طلب دارد و بعید است بدون بازگشت به کشور بتواند پول خود را دریافت کند.» او افزود اکسون نیز ممکن است بازگردد، اما میزان مطالباتش کمتر است.
سخنگوی کونوکو فیلیپس در ایمیلی به رویترز گفت: «کونوکو فیلیپس تحولات ونزوئلا و پیامدهای بالقوه آن برای عرضه و ثبات جهانی انرژی را زیر نظر دارد. هرگونه گمانهزنی درباره فعالیتها یا سرمایهگذاریهای تجاری آینده زودهنگام است.»
نقش شورون و واکنش اوپک
شورون که روزانه حدود ۱۵۰ هزار بشکه نفت خام از ونزوئلا به ساحل خلیج مکزیک آمریکا صادر میکند، طی یک سال گذشته برای حفظ حضور خود در این کشور ناچار به مانورهای محتاطانه با دولت ترامپ بوده است. مایک ویرث، مدیرعامل شورون، در ماه دسامبر گفت با دولت ترامپ درباره اهمیت حفظ حضور آمریکا در ونزوئلا در چرخههای مختلف سیاسی گفتوگو کرده است.
این شرکت بیش از ۱۰۰ سال است که در ونزوئلا فعالیت دارد و روز شنبه اعلام کرد تمرکز اصلیاش بر ایمنی و رفاه کارکنان، در کنار حفظ تمامیت داراییهایش است. سخنگوی شورون در پاسخ ایمیلی به پرسشها گفت: «ما همچنان در چارچوب کامل تمامی قوانین و مقررات مرتبط فعالیت میکنیم.»
اکسونموبیل بلافاصله به پرسشهای رویترز پاسخ نداد.
اوپک و متحدانش قرار است روز یکشنبه دیدار کنند و انتظار میرود سیاست فعلی تولید نفت را حفظ کنند. این گروه از سال گذشته تولید را افزایش داده و نگرانیهایی درباره مازاد عرضه جهانی ایجاد کرده است، اما با توقف افزایش تولید برای ماههای ژانویه، فوریه و مارس موافقت کرده است.
تأثیر محدود بر بازار و هشدار تاریخی
اِد هیرس، پژوهشگر انرژی در دانشگاه هیوستون، گفت رویدادهای اخیر در ونزوئلا در حال حاضر تأثیر چندانی بر قیمت نفت و بنزین در آمریکا نخواهد داشت، زیرا بخش زیادی از تولید این کشور در حال حاضر به کوبا و چین میرود. او افزود تاریخ مملو از نمونههای اخیر مداخلات آمریکا است که منافع چشمگیری برای شرکتهای آمریکایی به همراه نداشتهاند.
او گفت: «ترامپ اکنون به فهرست روسایجمهور آمریکا میپیوندد که رژیمهای کشورهای نفتخیز را سرنگون کردهاند؛ بوش در عراق، اوباما در لیبی. در آن موارد، ایالات متحده هیچ سودی از نفت نبرد. بیم آن دارم که تاریخ در ونزوئلا تکرار شود.»
نفتکشهایی که توسط شورون اجاره شده بودند، در ماه گذشته از معدود کشتیهایی بودند که پس از اعلام «محاصره» در ماه دسامبر از سوی ترامپ، از ونزوئلا حرکت کردند.
شاید تنها دستاورد سریع در این نقطه شکل بگیرد؛ اگر ترامپ بتواند جریان نفت خام ونزوئلا به خلیج مکزیک آمریکا را از سر بگیرد و در نتیجه پالایشگرانی مانند والرو را تقویت کند. با این حال، در حال حاضر به نظر میرسد دقیقاً عکس این روند در جریان است.
