تعرفههای ترامپ در اقتصاد ایران کمترین تاثیر را دارد
یک کارشناس ارشد اقتصاد بینالملل پیشبینی کرد دستورات ترامپ در یکی، دو سال پایانی دوره ریاستجمهوریاش به دلیل تکرار خطاها و بی توجهی سیستم، خنثی خواهد شد.
محمدرضا اکبریجور اقتصاددان، استاد دانشگاه، و کارشناس ارشد اقتصاد بینالملل با بیان اینکه رفتارهای خودمحور دونالد ترامپ ثبات اقتصاد جهانی را برهم زده است، پیشبینی کرد دستورات او در یکی، دو سال پایانی دوره ریاستجمهوریاش به دلیل تکرار خطاها و بیتوجهی سیستم، خنثی خواهد شد.
وی همچنین تأکید کرد که با وجود اثرات بینالمللی این سیاستها، مسئله تعرفههای آمریکا به دلیل انبوه پارامترهای تأثیرگذار بر اقتصاد ایران، در اولویتهای دهم این کشور قرار دارد.
شخصیت خودمحور ترامپ و انگیزه تعرفهها
محمدرضا اکبریجور، اقتصاددان و استاد دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار مهر ضمن ابراز تأسف از مشکلات پیشآمده برای مردم، به تحلیل رفتار و سیاستهای اقتصادی دونالد ترامپ پرداخت.
وی در ابتدا با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ درباره تعرفهها و رأی دادگاه در این خصوص گفت: پیشبینی میشد که رأی دادگاه بتواند جلوی تعرفهگذاری را بگیرد، اما روز بعد شاهد اعلام تعرفه ۱۰ درصدی و سپس افزایش آن به ۱۵ درصد در فاصله ۲۴ ساعت بودیم که نشاندهنده ادعای ترامپ بر داشتن این قدرت است.
اکبریجور با توصیف شخصیت ترامپ او را فردی خودمحور خواند که سیستمهای مختلف از جمله قراردادهای بینالمللی، سازمانهای فعال در حوزه بینالملل، اقتصاد، سلامت و حتی ورزش را تخریب میکند.
به گفته این اقتصاددان، ترامپ انسانی ضد سیستم است و رفتارهای فردیاش به نوعی نمایانگر پسرفت موفقیتهای بشر در دوره جدید محسوب میشود.
این کارشناس اقتصاد بینالملل در تحلیل انگیزههای اقتصادی ترامپ از اعمال تعرفهها توضیح داد: این سیاست در وهله اول یک برنامه کوتاهمدت برای ایجاد رونق و افزایش سرمایهگذاری مستقیم در آمریکا بود. کشورها تا حدی به دلیل منافعی که داشتند، به این خواسته تن دادند.
اکبریجور دو مزیت بزرگ آمریکا در حوزه تجارت بینالملل را عامل همراهی کشورها با این سیاست دانست و افزود: حسن نخست، بینالمللی بودن دلار است؛ بهطوری که ۹ دهم دلارهای موجود در دنیا در خارج از آمریکا استفاده میشود. سیستم بهگونهای است که اگر ارزش دلار کاهش یابد، دارندگان غیرآمریکایی دلار ضرر میکنند و اگر ارزش آن افزایش یابد، دیگران مجبورند خود را تطبیق دهند.
وی حسن دوم را بازار بسیار بزرگ آمریکا عنوان کرد و گفت: هر شرکت، مجموعه صادراتی یا تولیدکنندهای با داشتن بازار در آمریکا میتواند به توسعه متوازن خود امیدوار باشد. تعرفهها با گران کردن قیمت کالاها، قدرت خرید ثابت را کاهش میدهند و شرکتها در تعداد صادرات دچار مشکل میشوند. به همین دلیل کشورها با حساب و کتابی که کردند، قولهایی برای سرمایهگذاری دادند و این روند آغاز شده است.
اکبریجور تأکید کرد که تحقیقاتش نشان میدهد کشورها واقعاً سرمایهگذاری مستقیم در حوزههای مختلف را شروع کردهاند، اما شیوه برخورد ترامپ با این مسئله بهگونهای بود که گویی با یک اسباببازی مواجه است.
مخالفت سیستم حاکمیتی آمریکا با ترامپ
محمدرضا اکبریجور در ادامه تحلیل خود از سیاستهای اقتصادی ترامپ، با تأکید بر اهمیت ثبات در اقتصاد اظهار داشت: در علم اقتصاد، وجود ثبات و استراتژیهای مشخصی مانند قوانین مالیاتی، صادراتی و تجارت از اهمیت بالایی برخوردار است، اما ترامپ با رفتار خود این ثبات را برهم زد.
وی با اشاره به اظهارات یکی از مقامات اروپایی در این زمینه گفت: اگر اشتباه نکنم رئیسجمهور استونی گفته بود که از تعرفههای نامرتبط و ناگهانی ترامپ خوشش نیامده است. این رفتار مانند این است که میله رهبر ارکستر که باید همه نوازندگان را با آن هماهنگ کرد، به دست یک آدم نادان بیفتد. در چنین شرایطی، دیگران نمیتوانند خود را با این حرکات بیقاعده هماهنگ کنند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه از زمانی که رفتارهای خودمحور ترامپ افزایش یافت، ضرر آن متوجه اقتصاد آمریکا شد، خاطرنشان کرد: این خطر هنوز هم وجود دارد. به همین دلیل، نهادهای حاکمیتی و پژوهشی در آمریکا به این نتیجه رسیدند که چنین رویکردی ثبات را برهم میزند.
اکبریجور توضیح داد: اختیاری که ترامپ به عنوان رئیسجمهور به آن استناد میکرد برای دستکاری در اقتصاد، یک اختیار محدود در شرایط خاص بود، نه در شرایط ثبات بینالمللی. اندیشکدهها و پژوهشکدهها با استفاده از اطلاعات و دادههای عظیم (بیگ دیتا) و شبیهسازی نتایج تصمیمات اقتصادی، به این نتیجه رسیدند که این بیثباتیها در بلندمدت به ضرر خودشان تمام میشود. بنابراین، جلوی او را گرفتند که به نظر من هم به نفع آمریکا بود و هم به نفع مردم دنیا.
این کارشناس اقتصاد بینالملل در واکنش به این سوال که چرا ترامپ بلافاصله پس از این محدودیتها، دوباره از تعرفههای جدید سخن گفت، این رفتار را ناشی از لجبازی و کشمکشهای درونی حاکمیت آمریکا دانست و تأکید کرد: قطعاً اتفاقی که میافتد این است که ترامپ دیگر نمیتواند به این راحتی از این ابزار استفاده کند و سیستم به او اجازه نخواهد داد. سیستم حاکمیتی آمریکا اجازه نمیدهد که او با این ابزارها بازی کند و مجبور به عقبنشینی، تعدیل یا محدود کردن خواستههایش خواهد شد.
وی با بیان اینکه بساط رفتارهای سلیقهای از نوع "از فلانی خوشم نمیآید پس این کار را میکنم" برای ترامپ جمع شده است، تصریح کرد: البته شخصیت ترامپ به این گونه است و طرفداران پروپاقرص خود را دارد که او را استراتژیست بزرگی میدانند یا معتقدند از زمان خود جلوتر است.
اکبریجور با رد این دیدگاهها افزود: واقعیت این است که تاریخ نشان خواهد داد این شخص مانند یک دیکتاتور بیارزش عمل کرد. در حالی که سیاستمداران واقعی شطرنجباز هستند و برای هر حرکت خود از پیش فکر میکنند و چهار حرکت جلوتر را میبینند، ترامپ بدون حساب و کتاب و با اتکا به اختیاراتش شروع به بازی کرد. چنین رفتاری شاید در کوتاهمدت جواب دهد، اما در بلندمدت بدون تردید محکوم به شکست است.
بیثباتی جهانی و جایگاه ایران
محمدرضا اکبریجور با اشاره به مخالفت حاکمیت آمریکا با اقدامات ترامپ خاطرنشان کرد: اگر سیستم قدرت لازم را داشته باشد، جلوی این رفتارها را میگیرد. مشخصاً خروجی این اقدامات ترامپ، بیثباتی اقتصادی و تورم جهانی است.
وی برای تشریح این موضوع مثالی از صنعت خودروسازی جهان آورد و گفت: یک شرکت خودروسازی در چین، ژاپن یا آلمان باید با برنامهریزی دقیق، تعداد تولیدات خود و بازار هدفش را مشخص کند. وقتی به طور دائم با تعرفهها بازی میشود، اختلال در برنامهریزیهای آنها ایجاد میگردد. در حالی که همه جای دنیا بر اساس برنامه جلو میروند و با بهرهوری بهترین انتخابها را انجام میدهند.
این اقتصاددان ادامه داد: فرض کنید بهترین مغزها نشستهاند و بهترین برنامهریزیها را انجام دادهاند، مدلهای کسبوکار (بیزینس مدل) ساختهاند و همه چیز را شبیهسازی کردهاند. یکشبه فردی با یک دستور، همه برنامهها را برهم میزند. قطعاً شرکتها ضرر میکنند و این ضرر به اقتصاد کشورها سرایت کرده و همه چیز را به هم میریزد. به همین دلیل، کار ترامپ هم به بازار آمریکا آسیب میزد و هم به بازار کشورهای دیگر و همه از این بیثباتی ضرر میکردند.
اکبریجور پیشبینی کرد: برای من مثل روز روشن است که هرچه دوره ریاستجمهوری ترامپ به پایان نزدیکتر شود، دستوراتش خنثیتر خواهد شد. من به شما قول میدهم در شش ماه یا یک سال آخر دوره آقای ترامپ، دیگر هیچکس به حرفهایش توجه نخواهد کرد. در اوایل بود که هر کدام از حرفهایش به خاطر اینکه در مدلها به عنوان یک متغیر کیفی وارد میشد، اهمیت داشت. وقتی تعداد این خطاها زیاد شود، بهتدریج سیستم او را به عنوان یک پارامتر ثابت کنار میگذارد و دستوراتش خنثی میشود.
وی در پاسخ به این سوال که ترکش این سیاستها چگونه به ایران میرسد، گفت: شرایط کشور ما شرایط ویژهای است و ما در یک موقعیت استثنایی و خاص در دنیا قرار داریم. آنقدر پارامترهایی که روی اقتصاد ما میتواند اثر بگذارد زیاد است که میتوانم بگویم بحث تعرفهها جزو اولویتهای دهم به بعد قرار میگیرد. بنابراین نمیتوان گفت ما چه واکنشی باید نشان دهیم. ما الان مسائل جدیتری داریم که باید به آنها بپردازیم و تعرفههای ترامپ جزو شاید ده مسئله اولِ اولویتدار ما نیست. به همین دلیل نمیتوان توصیه خاصی در این زمینه کرد.
